dla portalu endurance.com.pl : Grażyna Polak

W ostatnich dziesięcioleciach dyscyplina konnych rajdów długodystansowych (RD) zyskała na świecie wieli zwolenników. Z jej rozwojem łączy się problematyka doskonalenia i hodowli koni z odpowiednimi predyspozycjami. Wyniki badań wskazują, że największe sukcesy w RD odnoszą konie arabskie i półkrwi arabskiej. W doskonaleniu populacji koni przeznaczonych do tej dyscypliny najlepsze rezultaty osiągnęli hodowcy francuscy, którzy w dużym stopniu wykorzystali polskie reproduktory, doceniając ich wyjątkową wartość.
Wśród koni które stały się fundamentem hodowli nie tylko francuskiej ale także światowej znajdziemy Arax, Witezia, Naseema, Exelsjora i wiele innych. We Francji w rankingu 77 najlepszych ogierów sklasyfikowanych według własnej użytkowości lub użytkowości potomstwa w latach 1975 – 2005 (od początku istnienia dyscypliny) znajdziemy następujące polskie konie: na 15 miejscu Piruet, na 16 Zulus, Baj – 44.

Wśród ojców ogierów w tym samym rankingu znajdujemy:

1. Badr Bedura, ojca Habdura’a i Djou Said’a,
2. ponownie Baja, mogącego się poszczycić aż czterema synami wykorzystywanymi w hodowli z czego dwoma zakwalifikowanymi do stad państwowych: Aster’a HN* i Lark du Berlais HN* oraz Azur’a, Bajou,
3. Zulusa, ojca Said Lotos i Ulm de Domenjoi HN*,
4. Grójca, ojca sprowadzonego z Anglii Sirocco Sky (uznanego za najlepszego ojca metek)
5. Parysa, ojca ogiera Bugatti, który ostatnio święci triumfy dając świetne potomstwo.

Niestety w Polsce wymienione konie nie pozostawiły po sobie śladów, które świadczyłyby o ich wysokiej wartości. O problemie wyprzedania koni bez sprawdzania ich wartości pisał już ponad 20 lat temu prof. Pruski, przyznając, że tym sposobem pozbyliśmy się takich koni jak np. Skowronek. Z tym większą nadzieją należy patrzeć na wydzierżawionego na rok ogiera Piruet, który stał się obiektem zainteresowania także prywatnych hodowców i (co jest nowością) osób pragnących ukierunkować swoja hodowle na rajdy długodystansowe.
W wielu krajach już od wielu lat, a właściwie dziesięcioleci zauważalna jest tendencja specjalizacji hodowli koni arabskich, głównie w kierunku wyścigów, „show” czyli konkursów morfologicznych i rajdów długodystansowych, co pociąga za sobą problem „rozwidlenia” się różnych kierunków w hodowli tej rasy. Wynika to z oczywistych potrzeb rynku i potrzeb osób szukających jak najlepszych koni do ww dyscyplin. W konsekwencji to co przez stulecia było „esencją” rasy arabskiej czyli wszechstronność rozumiana jako możliwość użycia tego samego konia do różnych celów, poczynając od zaprzęgów, kończąc na pochwaleniu się sąsiadowi walorami estetycznymi, przestaje istnieć. Dzisiaj patrząc na rajdowego araba francuskiego trudno mówić o „bukiecie arabskim” nie wspominając o jakichkolwiek doznaniach estetycznych, a mając do czynienia z efemerycznym i pobudliwym arabem wystawowym nie sposób sobie wyobrazić, że ktoś mógłby go zaprząc go do najskromniejszej nawet bryczki.

Faktem jest, że każdy hodowca w Polsce, a może i na świecie ma nadzieje dochowania się następnej Pianissimy. Takie sukcesy zdarzają się niezmiernie rzadko i przeważnie w stadninach państwowych, które posiadają niepodważalnie najlepsza bazę, tak pod względem materiału hodowlanego (dziesięciolecia jak nie stulecia pracy) jak i pod względem znajdujących się tam fachowców. Mimo to koni rodzi się w Polsce coraz więcej. Biorąc pod uwagę ten problem większość hodowców w Polsce będzie musiała wcześniej czy później zadać sobie realne pytanie: jakiego konia arabskiego chce – wszechstronnego czy wyspecjalizowanego do danej dyscypliny. Dotychczas polskie araby uchodziły i uchodzą za wszechstronne, tzn. odznaczając się wyjątkową uroda i dyskretną dzielnością wyścigową (próba ta pozwala na ogólna ocenę ich stanu zdrowia.) Wydaje się, że stadniny państwowe znalazły już swoją „niszę ekologiczna” od wielu lat znajdując nabywców na swoje konie na całym świecie i nikt chyba nie sądzi, że coś się nagle w tej materii zmieni.
Problemem pozostaje z hodowcami prywatnymi. Warto, żeby także oni, (widząc jak jest ich wielu) znaleźli opcje, która pozwoli na stworzenie rynku zbytu na wyhodowane konie (oczywiście nie mówimy tu o wyjeździe masowym transportem do słonecznej Italii).

Warto także, żeby dla doskonalenia swojego pogłowia mieli do dyspozycji „wszechstronne” użytkowo reproduktory, które przy umiejętnej polityce hodowlanej pozwolą na uzyskanie koni sprawdzających się na wyścigach lub w rajdach długodystansowych lub w „show” arabskim lub po prostu będących dobrymi, zrównoważonymi i wytrzymałymi końmi rekreacyjnymi.
To co pisze nie jest utopią, bo nasze konie wykorzystali już wielokrotnie i wielokierunkowo Francuzi, czego przykładem jest właśni Piruet. Aby uświadomić sobie jak ważnym dla hodowli francuskiej a co za tym idzie i światowej staje się ten reproduktor trzeba zwrócić uwagę na liczebność jego potomstwa w imprezach rozgrywanych we Francji, Europie a także na świecie:

• udział potomstwa Pirueta w konkursach morfologicznych - „show”

* DIVA DU BAGNAS : kl. kaszt od Vodka al Maury po Mag.
* ECLIPSE MONDRAGON : og. s. od Futuna Polska po Le Fabuleux po Giewont.
* ESNA DE LA MOTTE : og. kaszt. od Viridiana po Forex.
* FEELING DES DU : og. s. od Harklowa po Armaniak.
* MALINKA EDIN : kl. s.
* PHILAE DE LA MOTTE : kl. kaszt od Viridiana po Forex.
* PI-ANK DE LA MOTTE : og. s. od Viridiana po Forex.
* PIARNOV : og. kaszt. od Dilaila od Négo. 2 m w klasie junior Nimes 97.
* PIASTR : og. s. od Haranga po Ernal. Czempion Narodowy ECAHO w Ruoms 2000.
* PICCOLA : kl. s. od Foreva od Forex.
* PIOTR : og. od Dilaila po Négo.1m57.Czempion Francji '94.
* PIRACANTHA : kl. s. od Marsylia po Tallin.Exp. Włochy
* PIRAOUI : og. s.
* PIRELK DE HELIOS : og. s. od Etelka od Eternit.
* PIREVA : kl. gn. od Foreva po Forex. Czempioka Juniorów Avignon '96.
* PIRIANA DE HELIOS : kl. od Dugana po Tallin.
* PIRIT : og. s. od Mansoura de Lodeve po Eternit .
* PIROUSKA LOUISA : kl. od Nedja Sky po Ibn Nedjari.
* PIRULA : kl. s.
* PISHAN : og. s. od Dilaila po Négo.
* PISTACJA : kl. s. od Forelia po Forex.
* PIVANA : kl. s. od Foreva po Forex.
* PIZAR : og. s. od Forsythia po Forex.
* REINE DU FLORIVAL : kl. s. od Reine de Saba po El Shaklan.
* WAGNER : og. s. od Wisja. 2 m w klasie juniorów Nîmes 97
* XENITH DE PENAFORT : og. s.

• ogiery i klacze hodowlane

* BEROUDA : kl. s.
* CALINNKA : kl. gn. od Magyara po Mag.
* DIVINA DE LAFON : kl. s. od Dimani po Andrut.
* ESNA DE LA MOTTE : og. kaszt. od Viridiana po Forex.
* ETOILE DU DESERT : kl. s. od Scheherazade od Négo .
* FEELING DES DU : og. s. od Harklowa po Armaniak.
* KALYANI : kl. s. od Isiris po Garwolin.
* PAGLION : og. gn. od Maglia po Mag.
* PERLANKA : kl. gn. od Magyara po Mag.
* PHILAE DE LA MOTTE : kl. kaszt. od Viridiana po Forex.
* PIARNOV : og. kaszt. od Dilaila po Négo.
* PICCOLA : kl. s. od Foreva po Forex.
* PICHPEK : og. s. od Forsythia po Forex.
* PIECYK : og. gn. od Alwernia po Célébes.
* PIGALE : og. s. od Alwernia po Célébes.
* PIGWA : kl. s. od Alwernia po Célébes.
* PILOISKA : kl. s. od Nedja Sky od Ibn Nedjari.
* PIMENT : og. gn. od Ophélia po Damoclès.
* PIOTR : og. od Dilaila po Négo.
* PIRIA : kl. gn. od Maglia po Mag.
* PISHAN : og. s. od Dilaila po Négo.
* PISTOU : og. s. od Filja po Etat.
* PROPAGANDA : kl. s.od Vojvodina.
* PYTHON : og. gn. od Ophélia po Damoclès.
* XENITH DE PENAFORT : og. s.

• konie biorące udział w rajdach długodystansowych (sklasyfikowane na dystansach od 20 do 160 km)

* ABAYAN : og. kaszt.
* BELIK DE JALIMA : og. s.
* CHAZARD (półkrew) : wał. s. od Trouchka II po Forex.
* DALI DES PRAUX : wał. gn. od Galia po Damoclès.
* DIALKA DE LAFON : kl. s. od Dimani po Andrut.
* ESNA DE LA MOTTE : og. kaszt. od Viridiana po Forex.
* ETOILE DU DESERT : kl. s.
* FEELING DES DU : og. s. od Harklowa po Armaniak.
* KOBALT : og. gn. (półkrew)
* NABUCCO DE PENAFORT : og. s.
* PAGLION : og. gn. od Maglia po Mag.
* PERLANKA : kl. gn. od Magyara po Mag.
* PIACENZA : kl. s. od Estancja od Eternit.
* PIASTKA : kl. s. od Mansoura de Lodeve po Eternit
* PICHPEK : og. s. od Forsythia po Forex.
* PIESZCZOCHA : kl. s. od Foreva po Forex.
* PIGALE : og. s. od Alwernia po Célébes.
* PIGWA : kl. s. od Alwernia po Célébes.
* PILADA : kl. s. od Gildia po Eternit.
* PILAF : wał. s. od Hallelujah po Chazar.
* PILKANA : kl. s. od Harklowa po Armaniak. Exp. Katar.
* PILOT : og. kaszt.
* PIOVE : og. s. od Alwernia po Célébes.
* PIPERINO : og. od Forsythia po Forex.
* PIPISTRELLE : kl. s. od Camilla po Armaniak.
* PIRANHA : wał. s. od Hallelujah po Chazar.
* PIRIA : kl. gn. od Maglia po Mag.
* PIROGUE : kl. s.
* PIRUS : wał. s. od Magneva po Mag.
* PISHAN : og. s.
* PISTOIA : kl. s. od Gildia po Eternit.
* PIVOHINA : kl. kaszt. od Vodka al Maury po Mag.
* PLATYN : og. s. od Haranga po Ernal.
* PULSATILLA : kl. s. od Magdia po Mag.
* PYROS AR PILHAOUER : og. s.
* SOARA : kl. gn. od Magalia po Mag.
* XENITH DE PENAFORT : og. s.
*PIRANHA : wał. s. od Hallelujah po Chazar.

Uzyskane po Piruecie potomstwo odniosło sukcesy zarówno w pokazach morfologicznych jak i w sporcie jeździeckim, a część z nich stanowi doskonały materiał zarodowy.
Zatrzymując się dłużej przy słabo znanym w Polsce temacie rajdów długodystansowych trzeba jeszcze raz podkreślić, że Piruet jest najwyżej sklasyfikowanym we Francji pod względem sukcesów potomstwa ogierem polskiego pochodzenia i może pochwalić się posiadaniem trzech gwiazdek rankingowych (index DRE***), na cztery możliwe. Oznacza to, że posiada potomstwo sklasyfikowane jako zwycięzcy w zawodach rangi krajowej (CEN) lub międzynarodowej (CEI) na dystansie powyżej 100 km. Istotnie syn Pirueta – Pigale (od Alwernia po Celebes) jest zwycięzcą 2 rajdów CEI/CEN, ogierem zakwalifikowanym do stad państwowych (HN), któremu ze względu na wysoka wartość użytkową przyznano jeszcze lepsza niż ojcu klasę - 4 gwiazdki (index IRE). Ogółem Piruet posiada we Francji ponad 120 sztuk potomstwa, z czego 17 sklasyfikowanych w zawodach CEN/CEI, 2 posiadające 3 gwiazdki rankingowe, 1 (og. Pigale) z czterema gwiazdkami.
Analizując pochodzenie tych 17 koni warto zwrócić uwagę na druga stronę rodowodu, gdzie rzuca się w oczy wielokrotność występowania klaczy polskiego pochodzenia: Alwerni (Celebes x Aleksja po Czort), Forsythi (Forex x Dielie po Giewont), Forevy (Forex x Alwernia po Celebes), Gildii (Eternit x Alwernia po Celebes), Hallelujah (Chazar x Warta po Comet), Magalii (Mag x Alwernia po Celebes) i Estancji (Eternit x Forsythia po Forex). Jak widać niepisany prym przypada to dwóm najczęściej powtarzającym się koniom: klaczy Alwernia i ogierowi Forex. Alwernia to córka niespełnionego cyrkowca Celebesa (którego tylko przypadek przywrócił polskiej hodowli) i Aleksji. Ze swej strony Aleksja, córka Czorta posiadającego cenne pod względem użytkowości i nie lubiane w Polsce ze względu na pochodzenie geny francuskiego ogiera Nedjari, który pozostawił takie konie jak Porta, założycielka rodziny, od której pochodzą nieliczne w Polsce, ale tym bardziej cenne konie rajdowe: Desant i Diakon po Arbil oraz Dziekan po Aleppo.

Forex, ojciec wielu cenionych w hodowli francuskiej klaczy (uhonorowane 3 gwiazdkami to Dalia i Prissey) Forsythia, Foreva, Newa i Fuldy des Raynes to półbrat Probata ze strony ojca. Występuje tu więc inbred na Pohańca, co jak widać we Francji przyniosło znakomite rezultaty. W linii żeńskiej Forex pochodzi poprzez matkę - Forexię z rodziny Porty, o której była mowa wyżej. Forexia jest córką jednego z uznawanych za najcenniejsze we Francji ogierów polskiego pochodzenia Exelsjora, który założył własny ród i od którego pochodzi (do 2004 roku) 45 koni sklasyfikowanych w zawodach CEN/CEI w tym 16 zwycięzców m. in. Mistrzostw Francji, Mistrzostw Europy i Mistrzostw Świata (Alrika po Persik).

Potomstwo Pirueta sklasyfikowane na zawodach rangi CEI i CEN.

1. Pieskal 1995 od Eskalacja (Probat x Epopeja po Palas):
12 m w Séverac le Château FR (127 km) 10.09.2005 
2. Pivohina 1995 od Vodka al Maury (Mag x Vindhya):
7 m w Catus FR (119 km) 09.07.2005, 34 m w Les Saintes Maries de la Mer FR (128 km) 09.04.2005, 33 m w Négrepelisse FR(119 km) 01.10.2005;
3. Pichpek 1995 od Forsythia (Forex x Dielie po Giewont):
sklasyfikowany jako „Elita” podczas MMK Uzes FR (90 km) 03.11.2001
4. Pieszczocha 1994 od Foreva (Forex x Alwernia po Celebes):
3 m w Saint Galmier FR (130 km) 11.06.2005;
5. Pilada 1994 od Gildia (Eternit x Alwernia po Celebes):
2 m w Warce PL - CEEC/MP (120 km) 06.2005;
6. Platyn 1994 od Haranga (Ernal x Harmonijka po Bandos):
3 m w Compiegne FR (159 km) 29.08.2004, 13 m w Castiglione del Lago IT (120 km) 24.04.2004, 9 m w Tanneneck DE(160km) 26.06.2004; 22 m w Le Pertre FR (127 km) 18.10.2003;
7. Piperino 1993 od Forsythia (Forex x Dielie po Giewont):
10 m w Bonifacio FR (140 km) 12.04.2003, 13 m w Gubbio IT (160 km) 18.09.2004, 11m w Montlucon FR (119 km) 06.2005;
8. Pilot 1993 od Dilaila (Nego po Kilimanjaro x Dielie po Giewont):
9m w Saint Galmier FR (130 km) 06.2005, 42 m w Ribiers (125 km)19.05.2002;
9. Pirogue 1992 od Fuldy de Raynes (Forex x Ruxia po Exelsjor):
6 m w Evora FR (100 km) 02.2001, 4 m w Rio Frio FR (160 km) 06.2001
10. Piacenza 1992 od Estancja (Eternit x Forsythia po Forex):
19 m w Ribies FR (130 km) 04.2000, 2 m w Cahuzac sur Verte FR (160 km) 06.2001, 10 m we Florac FR (160 km) 09.2001, 6 m w Montcuq FR (200 km) 11.2002, 6 m w Bonifacio FR (140 km) 04.2003, 2 m w Montpazier FR (160 km) 06.2003, 14 w Montpazier - Mistrzostwa Francji (157 km) 06.2004, 11 m w Al. Wathba EA (160 km) 02.2004, 34 m w Dubaju EA (130 km) 03.2002, 14 m w Seid Assalem Mistrzostwa Świata EA (160 km) 01.2005, 11 w Al. Wathba EA (160 km) 02.2004
11. Piove 1992 od Alwernia (Celebes x Aleksja po Czort):
25 m w Negrepelisse FR (140 km) 10.2002, 25 m wMontpazier FR (130 km) 06.2003
12. Soara 1991 od Magalia (Mag x Alwernia po Celebes):
3 m we Florac FR (160 km) 09.2000, 15 m w Tattersalls New Market GB (140 km) 07.2000.
13. Pilaf 1991 od Hallelujah (Chazar x Warta po Comet):
14 m w Cahuzac sur Verte FR (130 km) 09.2000, 2 m w Ribies FR (130 km) 05.2001, 8 m w Ribies FR (125 km) 05.2002, 2 m Neris le Bain FR (128) 09.2002, 3 m w Ribies FR (125 km) 05.2004, 2 m w Moulins Engilbert FR (123 km) 07.2004, 16 m w Montcuq FR (200 km) 10.2004, 7 m w Ribies FR (119 km) 05.2005.
14. Etole du Desert 1991 od Scheherezade (Nego x Hallelujah po Chazar):
15 m w Hauteville FR(130 km) 07.2000
15. Pirus 1990 od Magneta (Mag x Newa po Forex):
15 m w Nancy FR (130 km) 06.1996, 6 m w Tarbes FR (130 km) 05.1998, 10 m w Nancy FR (160 km) 06.1999, 20 m w Compiegne FR (160 km) 05.2000
16. Pigale 1990 od Alwernia (Celebes x Aleksja po Czort):
14 m w Cahuzac sur Vere FR (130 km) 10.1998, 1 m w Bonifacio FR (140 km) 04.2002, 1 m w Evora FR (100 km) 02.2002.
17. Pirania 1990 od Hallelujah (Chazar x Warta po Comet):
18 m w Ribies FR (130 km) 05.2001.

Podsumowując: łączenie Pirueta z klaczami polskiego pochodzenia jest nietypowe, ponieważ we Francji dominuje tendencja doboru koni arabskich posiadających odmienne „prądy” krwi, pochodzących z odmiennych linii: rosyjskich, egipskich, polskich, tunezyjskich, hiszpańskich, marokańskich, co przy selekcji tylko i wyłącznie pod względem funkcjonalności budowy oraz użytkowości doprowadziło do powstania populacji, posiadającej zupełnie inne cechy pokroju, niż te do których zwykle jesteśmy przyzwyczajeni (bukiet arabski). Trudno tu stwierdzić, ponieważ jest to sprawa gustu, a jak wiemy „na temat gustów się nie dyskutuje”, czy taki a nie inny wygląd koni arabskich jest słuszny czy nie. Z użytkowego punktu widzenia, z punktu widzenia osiąganych sukcesów oraz rozwoju rynku z pewnością, tak.

Powracając do tematu Pirueta wyjątkowość tego reproduktora polega właśnie na ogromnej wartości hodowlanej jaką prezentuje pozostawiając potomstwo odnoszące sukcesy na wielu płaszczyznach. Piruet jest obecnie własnością francuskiego hodowcy który dość zazdrośnie strzeże do niego dostępu zezwalając na stanówkę tylko niektórych klaczy, które uznaje za wyjątkowo cenne i rokujące nadzieje na pozostawienie potomstwa o wysokiej wartości.
Obecnie w rajdach długodystansowych zaczynają startować wnuki Pirueta: Iliade Larzac, Dalba du Baraly, El Mebrouk du Baraly, Pepsylon (po Despekt po Probat), Albia, Shamilah Prokan, Edjaiko, Niloiska des Sevres, Wallis de Penafort, Xerus de Penafort, Xeres de Penafort, Eden de Penafort. Uzyskują obiecujące rezultaty co tym bardziej podnosi wartość i prestiż Pirueta.

Tekst był publikowany w kwartalniku „Araby” 2/2007